Emigreren naar Bali: wat ik achteraf anders zou doen

Ik weet nog als de dag van gisteren hoe ons emigratieproces naar Bali verliep. We hadden ons niet bijzonder goed voorbereid, maar vertrokken met een relaxte mindset. We zouden wel zien hoe het zou lopen.

Als ik nu anderen zou adviseren die naar Bali willen emigreren, zou ik eerlijk gezegd nooit aanraden dit op dezelfde manier te doen.

Maar goed, wij hadden geen kinderen, geen eigen bedrijven in Nederland en ook niet heel veel verplichtingen die ons tegenhielden. Zie het als een aflevering van Ik Vertrek: het naïeve stel dat de woning in Nederland verkoopt, met een enkeltje het vliegtuig instapt en het allemaal wel ziet gebeuren.

Dat het uiteindelijk zo heeft uitgepakt als het is gelopen, nemen we zeker niet voor lief. Iedereen die Bali een beetje kent, kent het gezegde: Bali either chooses you or kicks you out.

Voor mij voelt hoe ons hele proces is verlopen als een teken dat Bali ons heeft omarmd. Maar wat ik mensen nooit zal vertellen, is dat emigreren naar Bali simpel is. Ik heb inmiddels het voordeel dat ik dagelijks omringd ben door legal advisors en belastingspecialisten. En mijn Indonesische roots helpen me natuurlijk ook om bepaalde dingen beter te begrijpen.

Maar terug naar jou. 

Wat als Bali voor jou niet langer een bestemming is waar je een paar weken per jaar vakantie viert, maar een plek waar je daadwerkelijk je leven wilt opbouwen? Wat zou ik je dan adviseren? En met welke zaken zou ik, als ik opnieuw moest beginnen, eerder rekening houden?

Dat neem ik mee in dit artikel. Niet vanuit de gedachte dat ik alles perfect heb aangepakt, maar juist vanuit mijn eigen ervaring en de dingen die ik inmiddels anders bekijk.

1. Begin niet met een woning, maar met de vraag hoe je wilt leven

Ik zie regelmatig Nederlanders die naar Bali komen en eigenlijk al precies weten welke villa ze willen kopen. Maar als je dan verder praat, blijkt soms dat ze nog helemaal niet weten waar ze hier willen wonen of hoe hun dagelijkse leven eruit moet zien.

En dat vind ik ergens ook niet zo gek. Als je op vakantie bent, kijk je toch anders naar Bali. Je gaat heerlijk naar een beachclub, gaat veel uit eten en ontdekt iedere keer weer een nieuw restaurant. Je denkt niet direct na over hoe het is om hier op een doodgewone dinsdag te wonen en te werken.

Wij begonnen zelf in een guesthouse vlak bij het centrum van Canggu. Met z'n tweeën op 15 vierkante meter en vijf koffers. Kun je het je voorstellen?

Achteraf zou ik het bijna iedereen aanraden om eerst op die manier te beginnen. Tenminste, als je met z'n tweeën bent en een beetje flexibel kunt zijn. Je hoeft niet meteen alles perfect geregeld te hebben en kunt rustig rondkijken naar een plek waar je voor langere tijd wilt wonen.

En geloof me, dat rondkijken zou ik wel serieus nemen. Je hoort genoeg verhalen over mensen die geld overmaken voor een prachtige woning, om er vervolgens achter te komen dat de verhuurder helemaal niet de eigenaar is of dat de woning niet eens beschikbaar blijkt te zijn.

Dus ga kijken, ontmoet de verhuurder en leg afspraken vast. Een paar mooie foto's en een gelikte advertentie zeggen uiteindelijk vrij weinig.

En misschien nog wel belangrijker: de plek waar je graag op vakantie komt, is niet automatisch de plek waar je wilt wonen.

2. Vergeet niet wat je in Nederland achterlaat

Een van de grootste beslissingen tijdens onze emigratie was wat we met onze woning in Nederland zouden doen. We hebben best lang getwijfeld of we het wilden aanhouden. Uiteindelijk hebben we pas ongeveer een maand voor vertrek besloten om het te verkopen.

Dat geeft misschien al een beetje aan hoe wij onze emigratie hebben aangepakt. Niet alles lag maanden van tevoren vast.

Als je naar Bali verhuist, ben je natuurlijk vooral bezig met je nieuwe leven. Maar ondertussen heb je in Nederland ook nog van alles lopen. Denk aan bankrekeningen, verzekeringen, pensioen, beleggingen of andere zaken die je misschien niet direct meer op je radar hebt.

En dan is er nog de post. Zonder grappen: wij ontvangen hier op Bali nog regelmatig post van Nederlandse instanties. Soms met flinke vertraging. En dan kan het zomaar gebeuren dat je een brief pas ziet wanneer er inmiddels een aanmaning achteraan is gekomen. Dat is niet bepaald waar je op zit te wachten als je aan de andere kant van de wereld woont.

Zorg dus dat je je Nederlandse administratie op orde brengt en belangrijke correspondentie digitaal kunt ontvangen. Want ook als je bent geëmigreerd, betekent dat niet dat Nederland ineens helemaal uit beeld verdwijnt.

Kortom, ga er dus niet vanuit dat alles automatisch stopt zodra je je uitschrijft bij de gemeente. Het is verstandig om van tevoren te laten beoordelen wat emigratie betekent voor je Nederlandse situatie. Dat is misschien niet het leukste onderdeel van je verhuizing, maar wel eentje waar je liever geen verrassingen mee krijgt.

3. Regel je belastingpositie voordat je vertrekt

Oké, niet het leukste onderwerp, maar wel eentje die aansluit op het vorige onderwerp en waar ik niet te makkelijk over zou denken: belasting.

Je hoort vaak dat je na 183 dagen in Indonesië belastingplichtig bent en dat daarmee alles duidelijk is. Was het maar zo simpel.

Waar je fiscaal woont, hangt van meer zaken af dan alleen hoeveel dagen je ergens verblijft. En als je nog inkomsten, bezittingen of een onderneming in Nederland hebt, kan het allemaal net wat ingewikkelder worden.

Ik zou daarom niet wachten tot je eenmaal op Bali zit om dit uit te zoeken. Zoek een Nederlandse fiscalist die ervaring heeft met emigraties en betrek waar nodig ook een specialist in Indonesië.

Niet omdat je direct een ingewikkelde constructie nodig hebt, maar omdat je vooraf gewoon wilt weten waar je aan toe bent.

4. Een verblijfsvergunning betekent niet automatisch dat je alles mag

Je hebt natuurlijk ook een geldige verblijfsstatus nodig om voor langere tijd in Indonesië te wonen.

Welke route bij je past, hangt af van je persoonlijke situatie. Ben je met pensioen? Werk je nog? Heb je een eigen onderneming? Wil je in Indonesië ondernemen of juist op afstand blijven werken voor een Nederlands bedrijf?

Dat zijn allemaal vragen die van invloed kunnen zijn op de mogelijkheden die je moet onderzoeken.

Wat ik vooral belangrijk vind, is dat je onderscheid maakt tussen mogen verblijven en mogen werken.

Een KITAS betekent niet automatisch dat je iedere commerciële activiteit in Indonesië mag uitvoeren. Je moet kijken naar de voorwaarden van je verblijfsstatus en naar de werkzaamheden die je daadwerkelijk wilt verrichten.

Dit is vooral relevant voor Nederlanders die vanuit Bali hun Nederlandse onderneming willen blijven runnen of hier zelf een bedrijf willen starten.

Laat je daarom vooraf goed informeren over welke verblijfsstatus en eventuele werk- of bedrijfsvergunningen bij jouw situatie passen. Ga niet alleen af op verhalen van anderen, want wat voor de ene persoon werkt, hoeft niet automatisch voor jou te gelden.

5. Een woning voor jezelf is iets anders dan een investering

Dit is een onderwerp waar we bij TheBaliHouses veel mee bezig zijn.

We horen regelmatig dat mensen een villa zoeken waar ze zelf graag willen verblijven, maar die tegelijkertijd ook een zo hoog mogelijk rendement oplevert. Eigenlijk zeggen we al gauw dat als rendement het uitgangspunt is, het zelf verblijven naar de achtergrond moet worden geschoven.

Als je een woning voor jezelf koopt, kijk je vooral naar wat jij prettig vindt. Misschien wil je in een rustige buurt wonen, een fijne tuin hebben of dicht bij je favoriete restaurants zitten.

Wanneer je vastgoed koopt met commercieel rendement als uitgangspunt, kijk je naar andere zaken. Denk aan de locatie, verhuurbaarheid, vergunningen, exploitatiekosten, management en de concurrentie in de omgeving.

Een woning die perfect bij jouw persoonlijke wensen past, hoeft commercieel niet de beste keuze te zijn. En andersom.

Ook het juridische gedeelte kan verschillen. Een woning die je zelf wilt gebruiken, vraagt om een andere beoordeling dan een object dat je bedrijfsmatig wilt exploiteren.

Dat klinkt vanzelfsprekend, maar het maakt nogal wat uit voor de keuzes die je vervolgens maakt. Wil je vooral een woning voor jezelf? Dan zou ik beginnen bij jouw woonwensen.

En mocht je vooral voor het rendement komen, dan is dit artikel waarschijnlijk niet helemaal de juiste plek om te beginnen. Daar kijken we bij TheBaliHouses op een andere manier naar.

6. Wil je vanuit Bali blijven werken of ondernemen?

Niet iedereen die naar Bali verhuist, laat zijn werk achter in Nederland. Sterker nog, veel mensen willen hun bedrijf gewoon blijven runnen, maar dan vanaf een andere plek.

Dat kan natuurlijk aantrekkelijk klinken. Je werkt vanuit Bali, hebt Nederlandse klanten en bouwt ondertussen een nieuw leven op.

Maar ook hier zou ik niet zomaar vanuit gaan dat je alles op dezelfde manier kunt blijven doen. Waar je onderneming gevestigd is, waar je werkt en welke activiteiten je in Indonesië uitvoert, kunnen allemaal verschil maken voor je fiscale en juridische situatie.

Wil je je Nederlandse bedrijf op afstand blijven runnen? Of wil je hier juist een onderneming opzetten? Dat zijn twee verschillende situaties.

Mijn advies: zoek dit uit voordat je vertrekt. Je hoeft echt niet ieder detail van je nieuwe leven al vast te leggen, maar het is wel prettig als je weet wat je mogelijkheden zijn.

7. Hoe duur is wonen op Bali nou echt?

Bali heeft natuurlijk de reputatie dat je hier goedkoop kunt leven. En ja, dat kan zeker. Maar je kunt het jezelf ook behoorlijk duur maken.

Lokaal eten is vaak betaalbaar, maar als je graag naar internationale restaurants gaat en net als wij graag een flesje wijn opentrekt bij het eten, loopt het toch anders op. Hetzelfde geldt voor wonen. Je kunt eenvoudig huren, maar als je graag een mooie villa met zwembad wilt, betaal je daar natuurlijk ook meer voor.

En dan hebben we het nog niet eens over je verzekering, vervoer, vluchten naar Nederland en alle andere dingen die bij je levensstijl horen.

Ik zou daarom niet te veel afgaan op verhalen van mensen die zeggen dat ze hier voor een paar honderd euro per maand leven. Misschien kan dat, maar de vraag is vooral of dat ook past bij hoe jij wilt wonen.

Maak vooraf gewoon eens een realistisch overzicht van de verwachte maandelijkse kosten. Niet alleen van je huur, maar van je hele leven hier.

Want uiteindelijk maakt het nogal wat uit of je als backpacker op Bali woont of hier je leven wilt opbouwen met hetzelfde comfort dat je in Nederland gewend was.

8. Vergeet je zorgverzekering niet

Dit is zo'n onderwerp dat gemakkelijk onderaan je to-do-list belandt, terwijl je het juist vóór vertrek moet uitzoeken.

Wanneer je vanuit Nederland emigreert, kan je Nederlandse zorgverzekeringssituatie veranderen. Wat dat precies voor jou betekent, hangt af van je persoonlijke omstandigheden, bijvoorbeeld of je nog in Nederland werkt of bepaalde inkomsten ontvangt.

Ga er dus niet zomaar vanuit dat je je Nederlandse verzekering kunt aanhouden, maar ook niet dat iedere situatie hetzelfde is.

Onderzoek vooraf welke verzekering bij jouw nieuwe situatie past. Kijk daarbij niet alleen naar de maandelijkse premie, maar vooral naar de dekking. Denk bijvoorbeeld aan ziekenhuisopnames, specialistische zorg, medische evacuatie en eventuele behandelingen buiten Indonesië.

Want wist je bijvoorbeeld dat tandartszorg bij veel verzekeringen niet standaard is inbegrepen? Juist dat soort details zijn belangrijk om vooraf uit te zoeken. Je wilt niet pas op het moment dat je zorg nodig hebt ontdekken dat je verzekering minder dekt dan je dacht.

Bekijk dus ook de uitsluitingen en voorwaarden goed. Hopelijk heb je het allemaal nooit nodig, maar dit is wel zo'n onderwerp waarbij je achteraf liever niet denkt: had ik dit maar eerder uitgezocht.

Zou ik het opnieuw zo doen?

Als ik heel eerlijk ben, ben ik blij dat we de stap naar Bali hebben gezet. Maar zou ik anderen aanraden om hun woning te verkopen, een enkeltje te boeken en de rest onderweg uit te zoeken? Nee, dat dan weer niet. 

Niet omdat je alles maanden van tevoren tot in detail moet plannen. Ik denk juist dat je soms gewoon moet durven. Maar er is wel een verschil tussen flexibel zijn en belangrijke zaken niet uitzoeken.

Dus als je serieus overweegt om naar Bali te verhuizen, zou ik je vooral aanraden om met mensen te praten die de stap al hebben gezet. Zoek je fiscale en juridische situatie uit, denk na over hoe je hier wilt leven en geef jezelf de tijd om het eiland te leren kennen.

En koop vooral niet direct een villa omdat je denkt dat dat erbij hoort.

Emigreren naar Bali gaat namelijk niet alleen over het vinden van een fijne woning, het gaat over het opbouwen van een leven dat bij jou past en dat begint wat mij betreft niet bij een villa, maar bij jezelf.